18 XII 1950 — ma艂o pocieszna babcia, 偶elazna dama
Najukocha艅sza kobieta pod s艂o艅cem; mia艂a zaopiekowa膰 si臋 tob膮 na chwil臋 do czasu powrotu matki, ale zosta艂a艣 u niej na d艂ugie lata, daj膮c jej tym samym ponown膮 szans臋 na naprawienie rodzicielskich b艂臋d贸w. To w艂a艣nie ona z nieludzk膮 cierpliwo艣ci膮 czesa艂a ci w艂osy, odrabia艂a z tob膮 zadania domowe i wpaja艂a wiar臋, kt贸ra j膮 sam膮 uratowa艂a na 偶yciowych zakr臋tach. Odpowiada艂a na setki pyta艅, kt贸re ci臋 trapi艂y, a je艣li brakowa艂o jej argument贸w, pos艂ugiwa艂a si臋 tym, aby niewyja艣nione pozostawi膰 Bogu, bo najwidoczniej taki jest boski plan. Wed艂ug niekt贸rych ma niedzisiejsze pogl膮dy i metody wychowania, a jednak nigdy na ni膮 nie narzeka艂a艣, gdy niech臋tnie patrzy艂a na twoje podejrzane kole偶anki lub krytykowa艂a nauczycieli w szkole (dop贸ki nie wys艂a艂a ci臋 do katolickiego liceum z podzia艂em na m臋skie i 偶e艅skie klasy) wypowiadaj膮c s艂ynne s艂owa: Za moich czas贸w by艂o inaczej; w dwupokojowym mieszkaniu na si贸dmym pi臋trze norweskiego blokowiska, wci膮偶 艣mierdz膮cym lawend膮, naftalin膮 i starymi ksi膮偶kami, stworzy艂a ci najprawdziwszy dom, do kt贸rego ch臋tnie wracasz po lekcjach w przerwie mi臋dzy dorywczymi pracami — nie, 偶eby艣 mia艂a jakikolwiek wyb贸r, bo gdyby nie Vera, prawdopodobnie wyl膮dowa艂aby艣 w domu dziecka, o czym zbyt cz臋sto lubi ci przypomina膰. Nie jest anio艂em wolnym od wad i czasami dla w艂asnej przyjemno艣ci wytyka ci, 偶e bez niej by艂aby艣 zdana na 艂ask臋 nieobecnej matki i szurni臋tego ojca, kt贸remu pod koniec dwa tysi膮ce pierwszego roku przed艂u偶ono r臋kawy w szpitalu psychiatrycznym. Cho膰 uczy艂a ci臋 piekielnie trudnej sztuki wybaczenia i mi艂owania nieprzyjaci贸艂, sama nigdy nie przeprasza艂a, a przynajmniej niedos艂ownie i nie ciebie, gdy偶 wola艂a to zrobi膰 w stosunku do s膮siad贸w, kt贸rym zak艂贸ca艂a spok贸j kolejn膮 awantur膮. Czasami jest ci ci臋偶ko spokojnie na ni膮 patrze膰, lecz wiesz doskonale, 偶e i dla niej 偶ycie wcale nie by艂o 艂askawe. Z ca艂膮 pewno艣ci膮 wola艂aby sp臋dza膰 te wszystkie lata inaczej, ni偶 wychowuj膮c wnuczk臋 w przekonaniu, 偶e nie mia艂a wyboru, zmuszona jak zwykle sprz膮ta膰 ba艂agan po swojej jedynaczce. Bywa nieprzeci臋tnie wkurwiona, zw艂aszcza gdy w upieczonych ciasteczkach znajdzie koci膮 sier艣膰, ale jak przysta艂o na prawdziw膮 dam臋, jedynie marszczy krytycznie nos, odpalaj膮c fajk臋 po zmar艂ym m臋偶u.
LOUISE JOHNSON
15 VII 1986 — nieogarni臋ta matka, cz艂owiek widmo
Pow贸d najwi臋kszego smutku i nieko艅cz膮cych si臋 rozczarowa艅. Podobno by艂a bardzo m艂oda i bardzo naiwna, a macierzy艅stwo traktowa艂a bardziej, jak dobr膮 zabaw臋 i eksperyment na 偶ywym organizmie, ni偶 faktycznie odpowiedzialno艣膰 — ta wersja wydarze艅 mia艂a wyt艂umaczy膰 ci, dlaczego kt贸rego艣 dnia nieoczekiwanie postanowi艂a zacz膮膰 wszystko na nowo, zapakowawszy rzeczy do skrzypi膮cej walizki, cho膰 oficjalnie, uda艂a si臋 za granic臋 w celach zarobkowych. Nie mia艂a w sobie wystarczaj膮co du偶o cywilnej odwagi, by stan膮膰 oko w oko z w艂asn膮 matk膮, wi臋c kaza艂a ci si臋 spakowa膰, wsadzi艂a do taks贸wki z listem w kieszeni i w贸wczas widzia艂a艣 j膮 po raz ostatni, ca艂e dziesi臋膰 lat temu. Wraz z kupnem biletu w jedn膮 stron臋 na Wyspy Kanaryjskie, rozpieprzy艂a twoje dzieci艅stwo jak domek z kart, wywracaj膮c, jako tako normalne 偶ycie, do g贸ry nogami; pocz膮tkowo rzeczywi艣cie my艣la艂a艣, 偶e wyjecha艂a pracowa膰, by zapewni膰 wam lepszy byt. Szybko jednak okaza艂o si臋, i偶 telefony, kt贸re wykonywa艂a do Very, by艂y rozpaczliwymi pro艣bami o wys艂anie got贸wki na utrzymanie i chyba w艂a艣nie wtedy po raz pierwszy naprawd臋 zrozumia艂a艣, 偶e gorycz, kt贸r膮 czu艂a艣 w sercu, jest szczerym rozczarowaniem. Louise daleko by艂o do stereotypowego wyobra偶enia przeci臋tnej matki, ale na sw贸j spos贸b lubi艂a艣 jej ekscentryczno艣膰 wyra偶an膮 w najdrobniejszych gestach, niecodzienny spos贸b ubierania si臋, stale powi臋kszaj膮c膮 si臋 liczb臋 kolorowych tatua偶y oraz to, 偶e kole偶anki zazdroszcz膮 ci takiej szalonej mamu艣ki. Kiedy puszcza艂a w g艂o艣nikach ulubion膮 sk艂adank臋 Beatles贸w i ta艅czy艂a z tob膮, mia艂a艣 z艂udne poczucie bycia kochan膮 i chcia艂a艣 zatrzyma膰 wskaz贸wki zegara w tym momencie, przed艂u偶aj膮c t臋 chwil臋 w niesko艅czono艣膰. Po tylu latach nie czujesz ju偶 do niej nic poza grzeczn膮 oboj臋tno艣ci膮 — nie z艂o艣cisz si臋, s艂ysz膮c jej pretensjonalny g艂os zniszczony alkoholem oraz papierosami, po drugiej stronie telefonu, ani nie nienawidzisz, gdy snuje swoje 偶yciowe m膮dro艣ci jak powinna艣 korzysta膰 z najlepszych lat m艂odo艣ci. Chyba nawet niespecjalnie ci臋 lubi, uwa偶aj膮c za zwyk艂膮 sztywniar臋 i trudno zaprzeczy膰, aby z twojej strony uczucie pozosta艂o nieodwzajemnione. Zawsze, gdy s艂yszysz znajome pytanie: Dobrze jest, co nie?, masz ochot臋 szczerze odpowiedzie膰: No, w艂a艣nie nie.
1 IV 2001 — jedyna przyjaci贸艂ka, zagadka
Wsp贸lne gry w klasy, robienie warkoczy i pierwsze wagary w szkole podstawowej. Gar艣膰 przyjemnych wspomnie艅 o dw贸ch dziewczynkach modl膮cych si臋 o skrzyd艂a, aby m贸c polecie膰 w 艣wiat i niesamowity g艂贸d wiedzy szukaj膮cy zaspokojenia. Z waszej dw贸jki to zawsze ona by艂a t膮 przebojow膮, irytuj膮co urocz膮, a zarazem nami臋tnie pyskuj膮c膮; potrafi艂a owin膮膰 sobie ka偶dego wok贸艂 palca bez najmniejszego trudu, nieszcz臋艣nikom, kt贸rzy z ni膮 zadarli, funduj膮c prawdziwe piek艂o na ziemi. Przywar艂a do niej 艂atka dziarskiej dziewczyny umiej膮cej sobie poradzi膰 w ka偶dej sytuacji, ale lepiej od innych wiesz, 偶e jest to wy艂膮cznie poz贸r, bo za grub膮 warstw膮 brawury kryje si臋 zwyczajnie zagubiona nastolatka, kt贸ra w przeciwie艅stwie do ciebie, nie ma nikogo, pozostawiona sama sobie, bez jakichkolwiek perspektyw na przysz艂o艣膰. Nie potrafi zrobi膰 u偶ytku ze swojego talentu j臋zykowego, z kolei dla nauczycieli jest chyba beznadziejnym przypadkiem, do kt贸rego nie potrafi膮 dotrze膰, przewiduj膮c, 偶e sko艅czy tak samo, jak rodzice b臋d膮cy marginesem spo艂ecznym, unikaj膮cym wywiad贸wek. Sama nie potrafisz nie ulec magii tej ciemnow艂osej, urzekaj膮cej istoty balansuj膮cej mi臋dzy blaskiem a wypaleniem, co najcz臋艣ciej ko艅czy si臋 po偶yczaniem jej pieni臋dzy na wieczne oddanie i wys艂uchiwaniem wielogodzinnych narzeka艅 w s艂uchawce telefonu. Jeste艣 zawsze obok, gotowa podnie艣膰 j膮 na duchu i chocia偶 bardzo rzadko dostajesz w zamian cokolwiek podobnego, nie skar偶ysz si臋, potrafi膮c usprawiedliwi膰 Carlie na tysi膮c sposob贸w. Przede wszystkim jednak by艂a, jest i b臋dzie twoj膮 najlepsz膮 przyjaci贸艂k膮, z kt贸r膮 rozumiesz si臋 bez s艂贸w, nawet je艣li niekoniecznie podzielacie te same pogl膮dy, lubicie r贸偶ne filmy i ona w przeciwie艅stwie do ciebie zawsze zjada brzegi pizzy. Niekiedy zastanawiasz si臋, jak b臋dzie wygl膮da艂a przysz艂o艣膰 i jak膮 Carlie odegra w niej rol臋, a na razie z rosn膮cym niepokojem przygl膮dasz si臋 jej dziwnemu zachowaniu, kt贸re zmieni艂o si臋 w ci膮gu miesi膮ca; 艣mia艂ym flirtom z ch艂opakami i podejrzanymi spotkaniami ze starszymi o kilkana艣cie lat m臋偶czyznami, o kt贸rych niewiele ci m贸wi, zdaj膮c si臋 nie chcie膰 porusza膰 niewygodnego tematu. Martwisz si臋, pr贸bujesz o niej dotrze膰, ale w wi臋kszo艣ci przypadk贸w 艣cierasz si臋 ze 艣cian膮 niezrozumienia; im wi臋cej mi臋dzy wami niedom贸wie艅, tym bardziej wasza przyja藕艅 nastawiona jest na najci臋偶sz膮 pr贸b臋.
Chris Isaacson
18 XII 2001 — kiedy艣 wierny druh, dzi艣 raczej przykre wspomnienie
Wasze matki by艂y przyjaci贸艂kami lubi膮cymi robi膰 sobie wsp贸lne wieczorne wycieczki do monopoli, zabieraj膮c was ze sob膮; gdy one czeka艂y w kolejce, wy wymieniali艣cie si臋 gumami do 偶ucia otrzymanymi w nagrod臋. Najbardziej lubi艂 t臋 r贸偶ow膮 o smaku arbuza, bo mo偶na j膮 by艂o nadmucha膰 do imponuj膮cych rozmiar贸w. Zostawia艂 otwarte okno w swoim male艅kim pokoju, by m贸c z parapetu kolejnego norweskiego mieszkania kryj膮cego smutek, obserwowa膰 rozgwie偶d偶one nocne niebo; ile偶 to razy w my艣lach udawa艂 si臋 w podr贸偶 w galaktyk臋 z daleka od pijanej matki. Chcia艂 zosta膰 kosmonaut膮 i przywie藕膰 ci osobi艣cie wykonane zdj臋cie Ziemi z kosmosu; zawsze, ilekro膰 mia艂a艣 gdzie艣 si艅ce nabite w wyniku braku ostro偶no艣ci, dorysowywa艂 wok贸艂 nich pier艣cienie i kilka gwiazd, przez co wygl膮da艂y one jak planety. Prawdopodobnie z tamtych pi臋knych dzieci臋cych marze艅 zosta艂o niewiele, a on sam pogubi艂 si臋 wraz z dorastaniem, gdy zrozumia艂, 偶e nie ma czego艣 takiego jak przyja藕艅 damsko-m臋ska, bo zawsze wszystko sprowadza si臋 do kochania. Jednego dnia pod szkoln膮 jab艂oni膮 w przerwie mi臋dzy lekcjami, sk艂ada艂 na twoich rozchylonych z emocji wargach pierwszy prawdziwy poca艂unek, z ch艂opi臋c膮 nieporadno艣ci膮 zahaczaj膮c nosem o tw贸j nos, drugiego okupowa艂 z nowymi przyjaci贸艂mi osiedlowy trzepak, nie reaguj膮c, gdy wo艂ali za tob膮: Ej, zdziro, nie masz po偶yczy膰 papierosa? Spojrza艂a艣 na jego sztucznie u艣miechni臋t膮 twarz wychylaj膮c膮 si臋 zza ramienia podchmielonego kole偶ki, licz膮c chyba na to, 偶e ci臋 nie rozpozna艂 i dlatego pozwala艂 im w tak niewybredny spos贸b komentowa膰 twoj膮 urod臋. Zamiast po偶膮danej przez serce reakcji, przed tym, jak zawt贸rowa艂 im 艣miechem, z martwymi oczami wbitymi w twoj膮 zszokowan膮 twarz spyta艂: Jeste艣 g艂ucha? Nie by艂a艣, a szkoda. Do tej pory nie wiesz, czy poca艂unek by艂 wynikiem g艂upiego zak艂adu, czy prawdziwego nastoletniego zauroczenia i raczej nie ma to znaczenia, bo przygryzaj膮c wargi, ju偶 o nim nie my艣lisz. Jakim艣 cudem uda艂o ci si臋 wyrzuci膰 z pami臋ci ca艂膮 t臋 histori臋, cho膰 nadal nie lubisz przechodzi膰 ko艂o tamtego trzepaka, z kolei Chrisa widujesz niemal偶e ka偶dego dnia. O ile nie wagaruje, zaczynaj膮c dzie艅 od piwka z przyjaci贸艂mi, pojawia si臋 na tym samym przystanku, wsiada do tego samego autobusu, wysiadaj膮c dwa przystanki przed tob膮. Czasem, przygl膮daj膮c mu si臋 w t艂umie obcych ludzi, odnosisz wra偶enie, 偶e walczy ze sob膮, aby do ciebie podej艣膰 i powiedzie膰 cokolwiek, zada膰 cho膰by g艂upie i z pozoru nieistotne pytanie, jako艣 naprawi膰 wyrz膮dzone z艂o, lecz koniec ko艅c贸w zawsze odpuszcza, nienawidz膮c si臋 jeszcze mocniej. Marnuje najlepsze chwile swojego 偶ycia w podejrzanym towarzystwie, uchodz膮c za tego wyluzowanego typka, kt贸ry bez problemu jest w stanie kupi膰 u偶ywki bez okazywania dowodu i jedynie on jeden wie, jak bardzo gardzi sob膮 za ca艂okszta艂t.
Sebastian
偶贸艂w niepospolity — powiernik sekret贸w